Wat is een contextvenster bij AI en hoe groot is het?

Kort antwoord

Het contextvenster is de maximale hoeveelheid tekst die een taalmodel bij één antwoord kan verwerken, inclusief dat antwoord zelf: werkgeheugen, geen trainingsdata. Bij Claude Opus 5.5, Sonnet 5.5 en Haiku 5.5 is dat volgens de API-documentatie 1 miljoen tokens, per november 2026. Instructies, berichten, tools, bestanden en afbeeldingen tellen mee; opgeslagen geheugen moet opnieuw als context worden meegestuurd.

Hoe groot het is, stand november 2026

Elke aanbieder publiceert zijn eigen grenzen. Als voorbeeld de Claude API: de documentatie van Anthropic noemt het venster per model, en de huidige generatie heeft overal 1 miljoen tokens:

Modelfamilie (Claude) Contextvenster Opmerking
Opus 5.5, Opus 5, Opus 4.8, 4.7, 4.6 1 miljoen tokens Standaard, geen beta-header, normaal tarief
Sonnet 5.5, Sonnet 5, Sonnet 4.6 1 miljoen tokens Standaard, normaal tarief
Haiku 5.5 1 miljoen tokens Prompts boven 100.000 tokens kosten meer
Fable 5.2, 5.1, 5; Mythos 5.2, 5.1, 5 1 miljoen tokens
Oudere modellen, zoals Sonnet 4.5 (deprecated, uitfasering gepland op 30 november 2026) 200.000 tokens

Twee verwante grenzen van dezelfde pagina: één verzoek levert maximaal 128.000 outputtokens op, en je kunt tot 600 afbeeldingen of pdf-pagina’s per verzoek meesturen (100 bij modellen met 200.000 tokens). Andere aanbieders publiceren hun eigen grenzen per model; kijk op hun modelpagina, want de getallen veranderen bij elke nieuwe versie.

Wat er meetelt

Alles wat het model in één verzoek ziet, plus wat het terugschrijft:

  1. De systeemprompt
  2. Elk bericht in het gesprek tot nu toe, van beide kanten
  3. Tooldefinities, ook die van MCP-servers
  4. Toolresultaten: zoekuitvoer, bestandsinhoud, antwoorden van een API
  5. Documenten en afbeeldingen
  6. Het antwoord, inclusief het denkwerk (extended thinking)

Is de invoer alleen al groter dan het venster, dan mislukt het verzoek met de melding “prompt is too long”. Chatomgevingen als claude.ai kunnen het venster voor je beheren, bijvoorbeeld “first in, first out”: de oudste berichten vallen stilletjes weg.

Sommige Claude-modellen zien hoeveel ruimte er nog over is (context awareness): Sonnet 5, Sonnet 4.6, Sonnet 4.5 en Haiku 4.5. Nieuwere modellen zoals Opus 4.7 en later, Sonnet 5.5 en Haiku 5.5 werken in plaats daarvan met task budgets, in beta.

Het misverstand

Het venster is geen geheugen zoals mensen dat hebben. Het is werkgeheugen voor één antwoord. Het venster bewaart zelf niets tussen twee verzoeken: een app kan het gesprek opslaan en later opnieuw meesturen, maar het model zelf verandert er niet door.

Het tweede misverstand: met een groter venster hoef je niet meer te kiezen. De documentatie van Anthropic zegt het tegendeel. Naarmate er meer tokens in staan, dalen nauwkeurigheid en terugvinden, een verschijnsel dat context rot heet. Een venster van 1 miljoen tokens is ruimte, geen advies om het te vullen. De kunst is de juiste paar duizend tokens erin te zetten, en dat is waar context engineering over gaat.

Wat het betekent voor een team

Omdat elk gesprek leeg begint, bouwt iedereen in een team de context steeds opnieuw op: dezelfde huisstijl plakken, dezelfde klant uitleggen, dezelfde codebase beschrijven. Claude Code lost dat deels op door aan het begin van elke sessie CLAUDE.md-bestanden en een automatisch geheugen te laden (de eerste 200 regels of 25 KB daarvan). Andere AI-tools hebben hun eigen oplossing, elk binnen die tool. Ingebouwd geheugen gaat niet vanzelf mee naar een andere tool of collega; alleen instructiebestanden en aangesloten kennisbronnen kunnen door meerdere tools en mensen gebruikt worden.

Voor een team is de grootte van het venster daarom minder belangrijk dan wat erin komt, en waar dat vandaan komt. Hoe je dat regelt staat in hoe richt je context engineering in voor een team.

Waar Bombos past

Bombos vult het venster vanuit één gedeelde plek: een plugin die elke AI-tool van een team, van Claude en ChatGPT tot Copilot, Cursor en eigen agents, hetzelfde geheugen geeft met teamkennis, geleerde regels en wat er al in mail, documenten en repo’s staat. Elk verzoek krijgt alleen wat bij de vraag past, dus een groot venster blijft reserve in plaats van een stortplaats. Het draait in de cloud of op je eigen server, en één persoon kan het eerst zelf proberen voor zijn eigen agents.

Vragen die hierbij horen

Wat is een token?

Een stukje tekst waarmee het model rekent, vaak een deel van een woord. Hoeveel woorden in een venster passen hangt af van de taal en de inhoud; Nederlands, code en tabellen tellen anders dan Engels proza.

Wordt het contextvenster groter met prompt caching?

Nee. Volgens de documentatie van Anthropic verandert caching wat je betaalt, niet of tokens meetellen voor het venster.

Wat gebeurt er als het venster vol is?

Is de invoer alleen al groter dan het venster, dan geeft de Claude API een foutmelding: "prompt is too long". Chat-apps vangen het vaak zelf op door samen te vatten of de oudste berichten te laten vallen.

Onthoudt de AI via het contextvenster wat ik vorige week zei?

Nee. Elk nieuw gesprek begint met een leeg venster. Wat wel meekomt, zoals een geheugenfunctie of een CLAUDE.md, wordt opnieuw in dat nieuwe venster geladen.

Bronnen

  1. Claude API-documentatie: Context windows
  2. Claude API-documentatie: Model deprecations
  3. Anthropic: Effective context engineering for AI agents
  4. Claude Code-documentatie: How Claude remembers your project
Het eerste half uur · kosteloos

Wat vergeet jullie AI?

  1. 01Je vertelt welke AI jullie gebruiken en waar het steeds opnieuw moet.
  2. 02We laten zien wat een gedeeld geheugen daar verandert, op jullie eigen voorbeelden.
  3. 03Je krijgt het plan mee. Dat houd je, ook zonder Bombos.
Piet Baudoin
Piet BaudoinJe spreekt Piet, van het team van BombosNederlands team uit Utrecht en Nijmegen · data in Europa
We reageren dezelfde werkdag.