Mag een advocatenkantoor AI-geheugen delen tussen zaken en collega's?

Kort antwoord

Kennis zonder cliëntinformatie, zoals werkwijzen, sjablonen en uitgezochte rechtsvragen, kun je delen; cliëntinformatie hoort bij de zaak. De NOvA vraagt in aanbeveling E.6 (november 2026) dat de advocaat bij gedeeld AI-geheugen het risico op informatie-uitwisseling tussen cliënten beoordeelt en waar nodig technische of organisatorische scheiding treft.

Twee soorten kennis, twee antwoorden

Een advocatenkantoor heeft kennis die iedereen moet hebben en kennis die bij één cliënt hoort. Voor AI-geheugen is dat het hele verschil.

Soort kennis Voorbeelden Delen tussen zaken en collega’s
Kantoorkennis zonder cliëntinformatie Werkwijzen, sjablonen, stijl, uitgezochte rechtsvragen in algemene vorm Kan
Informatie over de vertegenwoordiging Feiten, stukken, strategie, wat de cliënt vertelde Hoort bij de zaak; gebruik daarbuiten vraagt een eigen afweging en soms toestemming
Informatie van vroegere of aspirant-cliënten Een afgesloten zaak, een intake die niets werd Ook vertrouwelijk; de ABA noemt hiervoor Model Rules 1.9(c) en 1.18(b)

Wat de NOvA zegt

De NOvA publiceerde in november 2026 een herziene versie van de “Aanbevelingen AI in de advocatuur”. De aanbevelingen zijn richtinggevend, niet tuchtrechtelijk bindend, en twee ervan gaan precies over deze vraag:

  • E.6, belangenconflicten bij gedeelde AI-systemen. De advocaat beoordeelt of een AI-systeem met toegang tot informatie van meerdere cliënten, “e.g. via gedeelde contextvensters, geheugenfuncties, of finetuning op kantoorbrede data”, een risico geeft op ongewenste informatie-uitwisseling tussen cliënten, en treft dan passende technische of organisatorische waarborgen. De toelichting noemt ook het geval dat twee cliënten van het kantoor later tegenover elkaar staan, en vraagt bij inkoop na te gaan hoe de scheiding tussen dossiers geborgd is en dit mee te nemen in de conflictcheck.
  • D.1, informeren en toestemming waar nodig. Informeer cliënten standaard over het kantoorbrede AI-beleid en vraag vooraf toestemming als te verwachten is dat een geïnformeerde cliënt bezwaar zou maken, onder meer als het beroepsgeheim anders niet gewaarborgd kan worden.

Toestemming is dus geen algemene vrijbrief: eerst komt de afweging of de scheiding klopt.

Wat de ABA zegt

ABA Formal Opinion 512, uitgebracht op 29 juli 2024, is Amerikaans en niet bindend, maar de redenering is bruikbaar:

  1. De geheimhoudingsplicht geldt voor “all information relating to the representation of a client, regardless of its source”.
  2. Voor gebruik moet de advocaat inschatten of mensen buiten het kantoor bij de informatie kunnen komen.
  3. Bij zelflerende tools is “a client’s informed consent is required prior to inputting information relating to the representation”.
  4. Het risico bestaat “even if the tool is used exclusively by lawyers at the same firm.”
  5. Algemene standaardtekst in een opdrachtbevestiging is geen geïnformeerde toestemming.
  6. Zonder cliëntinformatie, bijvoorbeeld bij het uitwerken van ideeën, is geen toestemming nodig.

De opinie gaat over tools die leren van wat erin gaat en dat later kunnen teruggeven. Een geheugen dat feiten uit zaak A bewaart en in zaak B kan ophalen, heeft hetzelfde risico, maar of dat zich voordoet hangt af van de inrichting: wie wat kan ophalen, en of het per zaak gescheiden is.

Een beslisroute per stuk kennis

  1. Zit er informatie over een cliënt in? Zo niet (een sjabloon, een uitgezochte rechtsvraag in algemene vorm), dan kan het in het kantoorbrede geheugen.
  2. Zo ja, bij welke zaak hoort het? Bewaar het alleen in het geheugen van die zaak, leesbaar voor wie aan die zaak werkt.
  3. Kunnen twee cliënten van het kantoor tegenover elkaar komen te staan? Dan hoort het AI-geheugen bij de conflictcheck (E.6).
  4. Voldoet de tool aan de eisen van het kantoor? Waar de gegevens staan, of er modellen op getraind worden, wie bij de leverancier kan meekijken.
  5. Is toestemming nodig? Volgens D.1 in elk geval als het beroepsgeheim anders niet gewaarborgd kan worden.

Het misverstand: “het blijft binnen ons kantoor, dus het is veilig”

Dat geldt voor de vraag of een buitenstaander meeleest. Het geldt niet voor de vraag of informatie uit de ene zaak in de andere mag opduiken. Een collega die aan de wederpartij-kant van een verwante kwestie werkt, of een opvolgende zaak voor een andere cliënt, hoort die informatie niet via een AI-antwoord te krijgen. Een AI-geheugen dat per persoon werkt, maakt dat onderscheid niet.

Bij de gangbare tools hangt het geheugen bovendien aan de persoon. In Claude heeft elk project een eigen geheugen, maar het geheugen uit chats buiten projecten loopt ook mee in elk project, tenzij je per project Use account memory uitzet. Eigenaren kunnen dat persoonlijke geheugen in de app niet inzien of bewerken; het staat wel in data-exports. Een advocaat die buiten projecten aan zaken werkt, draagt dus één geheugen over die zaken heen, en het kantoor kan dat niet dagelijks beheren.

Wat dit voor het kantoor betekent

Gedeeld geheugen kan veel opleveren voor de kantoorkennis: hoe jullie een processtuk opbouwen, welke rechtsvraag al is uitgezocht, welke fouten niet nog eens. Voor cliëntinformatie is de ontwerpeis andersom: per zaak gescheiden, toegang per zaak, en zichtbaar waar een antwoord vandaan komt, zodat je kunt nagaan dat het niet uit een andere zaak komt. Hoe een accountantskantoor hetzelfde per klantdossier inricht, staat in AI-geheugen delen binnen een accountantskantoor. Over het vastleggen van kantoorkennis voor AI: bedrijfscontext vastleggen voor AI.

Waar Bombos past

Bombos is een plugin die elke AI-tool van een kantoor één gedeeld geheugen geeft, met kennis en geleerde regels die alleen binnen hun eigen context gelden, zoals één zaak, en met per antwoord zichtbaar waarop het rust. Het kan op je eigen server draaien met je eigen modellen, wat bij vertrouwelijke stukken vaak de eerste vraag is. Of en hoe je cliëntinformatie gebruikt, blijft een afweging van het kantoor; één advocaat kan het eerst voor zijn eigen agents proberen.

Vragen die hierbij horen

Geldt ABA Formal Opinion 512 voor Nederlandse advocaten?

Nee. Het is een Amerikaanse, niet-bindende opinie van de American Bar Association, uitgebracht op 29 juli 2024. Hij laat wel goed zien waar de risico's zitten. Voor Nederland zijn de gedragsregels en de NOvA-aanbevelingen het kader.

Is een standaardclausule in de opdrachtbevestiging genoeg als toestemming?

Volgens ABA Formal Opinion 512 is algemene standaardtekst in de opdrachtbevestiging geen geïnformeerde toestemming. De NOvA raadt aan cliënten standaard over het AI-beleid te informeren, bijvoorbeeld in de opdrachtbevestiging, en in concrete gevallen apart toestemming te vragen (aanbeveling D.1).

Mag ik AI gebruiken zonder toestemming als ik geen cliëntinformatie invoer?

Volgens de ABA-opinie is dan geen toestemming nodig, bijvoorbeeld als je alleen ideeën of algemene vragen invoert. Zodra informatie over de vertegenwoordiging erin gaat, verandert dat.

Kan ik het AI-geheugen per zaak afschermen in Claude?

Gedeeltelijk. Elk Claude-project heeft eigen geheugen en je kunt per project Use account memory uitzetten. Delen gaat per persoon met Can view of Can edit, op Team of Enterprise.

Bronnen

  1. The Bar Examiner: Generative Artificial Intelligence Tools (over ABA Formal Opinion 512)
  2. ABA Formal Opinion 512: Generative Artificial Intelligence Tools
  3. NOvA: Aanbevelingen AI in de advocatuur, herziene versie november 2026
  4. Claude Help Center: How can I create and manage projects?
  5. Claude Help Center: Use Claude's chat search and memory to build on previous context
Het eerste half uur · kosteloos

Wat vergeet jullie AI?

  1. 01Je vertelt welke AI jullie gebruiken en waar het steeds opnieuw moet.
  2. 02We laten zien wat een gedeeld geheugen daar verandert, op jullie eigen voorbeelden.
  3. 03Je krijgt het plan mee. Dat houd je, ook zonder Bombos.
Piet Baudoin
Piet BaudoinJe spreekt Piet, van het team van BombosNederlands team uit Utrecht en Nijmegen · data in Europa
We reageren dezelfde werkdag.