Welke soorten geheugen hebben AI-agents?

Kort antwoord

AI-agents hebben kortetermijngeheugen, het contextvenster en de sessiestatus van één taak, en langetermijngeheugen buiten het model. Dat langetermijngeheugen deel je in naar inhoud (gebeurtenissen, feiten, werkwijzen), naar opslagvorm (instructiebestanden, notities van de agent, een zoekindex, een geheugendienst) en naar bereik. Voor een team telt vooral dat bereik: is het geheugen van één gebruiker, één project, één agent of van iedereen?

Kortetermijngeheugen: het contextvenster

De documentatie van Anthropic noemt het contextvenster het “werkgeheugen” van het model: alle tekst die het model ziet als het een antwoord schrijft. Daarin zitten je instructies, het gesprek tot nu toe, bestanden die de agent opende en de uitkomsten van zijn toolcalls. Volgens die documentatie hebben huidige Claude-modellen zoals Opus 5.5 en Sonnet 5.5 een venster van 1 miljoen tokens, oudere 200.000 (stand november 2026).

Er gelden twee grenzen. Het venster is geen perfect geheugen: hoe meer tokens erin staan, hoe lager de nauwkeurigheid en de recall. Anthropic noemt dat context rot. En het is tijdelijk. Bij elke nieuwe aanroep stelt de applicatie het venster opnieuw samen. Een agent kan de sessie bewaren en later terugladen, maar wat niet wordt bewaard of teruggeladen, of wat een chatprogramma wegsnoeit om ruimte te maken, ziet het model niet meer. Alles hieronder bestaat om die twee grenzen heen te werken.

Langetermijngeheugen naar inhoud: gebeurtenissen, feiten, werkwijzen

De gebruikelijke indeling komt uit de cognitiewetenschap en zegt wat er bewaard wordt:

  1. Episodisch geheugen: wat er gebeurd is. “Vorige dinsdag vroeg de klant om de offerte in twee delen.”
  2. Semantisch geheugen: feiten die blijven gelden. “Deze klant wil updates per mail, niet per telefoon.”
  3. Procedureel geheugen: hoe je iets doet. “Een offerte begint met de samenvatting en noemt pas daarna de prijs.”

Voor een team is het procedurele deel het waardevolst en het snelst kwijt: het zit in correcties die iemand één keer geeft.

Langetermijngeheugen naar opslagvorm: vier manieren

Langetermijngeheugen staat buiten het model. Het model leest het terug in het contextvenster wanneer het nodig is. Elk van de drie inhoudsoorten hierboven kan in elk van deze vormen staan; ze verschillen in wie bepaalt wat erin komt.

Opslagvorm Wat wordt opgeslagen Wie schrijft het Voorbeelden
Instructiebestanden Regels, afspraken, projectfeiten in gewone tekst Mensen, soms de agent CLAUDE.md in Claude Code, projectinstructies
Notities van de agent Bestanden die de agent zelf maakt en bijwerkt De agent Memory tool van de Claude API (een map /memories), auto memory in Claude Code
Ophalen uit documenten (RAG) Een index van bestaande documenten, per vraag doorzocht Een indexeerproces Een vectoropslag over je documenten of wiki
Beheerde geheugenopslag Gehaalde feiten, entiteiten en verbanden, vaak als graaf De geheugendienst, op basis van gesprekken Mem0, Zep

Een paar details uit de documentatie laten zien hoe verschillend dit is:

  1. Memory tool van de Claude API. Claude maakt, leest, bewerkt en verwijdert bestanden in een map /memories. Het werkt aan jouw kant: Claude vraagt de bestandsbewerking aan, jouw applicatie voert hem uit en bepaalt waar de data staat.
  2. Mem0. Je stuurt berichten, Mem0 haalt er feiten en entiteiten uit en geeft bij de volgende vraag alleen de relevante herinneringen terug. Geheugen wordt afgebakend per user_id, agent_id, run_id en metadata.
  3. Zep. Bewaart feiten als verbanden tussen entiteiten in een Context Graph. Via de Context MCP-server en de plugin kunnen Claude, ChatGPT, Claude Code, Codex en Cursor dezelfde graaf gebruiken, en beheerders bepalen welke gebruiker bij welke gedeelde graaf kan.

De soort die mensen vergeten: het bereik

De meeste uitleg stopt bij “kort tegenover lang”. Voor een team is de belangrijkere vraag: van wie is het geheugen?

  • Per gebruiker. Het chatgeheugen van Claude hoort bij het account van één persoon.
  • Per project. Elk project in Claude heeft een eigen geheugen, los van andere projecten.
  • Per repository. Auto memory van Claude Code staat per repository, gedeeld over de worktrees op die machine.
  • Per agent of applicatie. Geheugendiensten als Mem0 bakenen af per gebruiker, agent of run; dat bepaal je in code.
  • Gedeeld. Een geheugendienst kan ook gedeeld zijn tussen mensen en tools, zoals de gedeelde grafen van Zep via MCP. Dat moet je dan wel zelf inrichten: het ingebouwde geheugen van de chattools deelt niets met elkaar.

Het misverstand

Veel mensen denken dat een agent met geheugen leert. Dat doet hij niet, niet in de zin dat het model verandert. De gewichten blijven hetzelfde. Wat verandert is wat er de volgende keer in het venster wordt geladen. Dat is goed nieuws: geheugen dat je beheert, kun je lezen, verbeteren en wissen. Het betekent ook dat geheugen zo goed is als wat er is opgeschreven en hoe goed het juiste stuk wordt teruggevonden.

Wat dit voor een team betekent

Zonder zo’n gedeelde laag houdt elke tool in je team zijn eigen geheugen met een eigen bereik. Wat Claude van je collega leerde, komt niet in jouw Cursor-sessie. Wat jouw ChatGPT over een klant weet, bereikt de Claude van je collega niet. Wisselen van tool is opnieuw beginnen, en wie vertrekt, neemt de context uit zijn persoonlijke account mee. Lees verder in Hoe geef je een team één gedeeld AI-geheugen? en Wat is het verschil tussen RAG en AI-geheugen?. Wat je überhaupt moet vastleggen staat in Hoe leg je je bedrijfscontext vast zodat AI ermee kan werken?

Waar Bombos past

Bombos is het langetermijngeheugen met teambereik, over tools heen. Het is een plugin die Claude, Claude Code, ChatGPT, Copilot, Grok, Codex, Cursor en je eigen agents één gedeeld geheugen geeft: teamkennis, regels die het team geleerd heeft, en wat er al ligt in mail, documenten en repo’s. Het combineert ophalen met een context graph, laat zien waarop elk antwoord rust, en draait in onze cloud of op je eigen server. Eén persoon kan het eerst zelf proberen voor zijn eigen agents.

Vragen die hierbij horen

Leert het model zelf van mijn gesprekken?

Nee. De gewichten van het model veranderen niet terwijl je ermee werkt. Alles wat een agent tussen sessies onthoudt, staat buiten het model en wordt terug in het contextvenster geladen als het relevant is.

Komen episodisch, semantisch en procedureel geheugen uit de AI?

Nee, het zijn termen uit de cognitiewetenschap voor geheugen van gebeurtenissen, feiten en werkwijzen. Ontwikkelaars van agents gebruiken ze om te bepalen wat ze bewaren; hoe het wordt opgeslagen verschilt per product.

Is een groter contextvenster hetzelfde als een beter geheugen?

Nee. Volgens de documentatie van Anthropic dalen nauwkeurigheid en recall naarmate er meer tokens in het venster staan, wat ze context rot noemen. Een groot venster bevat meer, maar is na de sessie nog steeds leeg.

Waar begint een team het best mee?

Met geschreven instructies die ieders tools laden, zoals een gedeelde CLAUDE.md in een codebase. Staat de kennis eenmaal verspreid over veel tools en mensen, dan heb je een langetermijnopslag met een gedeeld bereik nodig.

Bronnen

  1. Context windows (Claude API-documentatie)
  2. Use Claude's chat search and memory (Claude Help Center)
  3. How Claude remembers your project (Claude Code-documentatie)
  4. Memory tool (Claude API-documentatie)
  5. Context MCP server (Zep-documentatie)
  6. Mem0 overview
Het eerste half uur · kosteloos

Wat vergeet jullie AI?

  1. 01Je vertelt welke AI jullie gebruiken en waar het steeds opnieuw moet.
  2. 02We laten zien wat een gedeeld geheugen daar verandert, op jullie eigen voorbeelden.
  3. 03Je krijgt het plan mee. Dat houd je, ook zonder Bombos.
Piet Baudoin
Piet BaudoinJe spreekt Piet, van het team van BombosNederlands team uit Utrecht en Nijmegen · data in Europa
We reageren dezelfde werkdag.